skip to Main Content

Oroimen Zentroko erakusketak Espainiako terrorismoaren historia islatu behar du, eta toki nabarmena eman behar dio ETA banda terroristari, hainbat hamarkadatan indarkeriaren protagonista izan delako, kontuan izanik zer nolako biktima-kopurua sortu zuen eta denbora horretan Espainiako gizartean zer nolako inpaktua izan zuen.  Terrorismo jihadistak ere presentzia nabarmena izango du Madrilen gai horren inguruan berariazko zentro bat sortu bitartean, bai 2004ko martxoaren 11n Espainiako hiriburuan izan ziren atentatuek izan zuten irismenarengatik, bai Europako gizarteen gainean bahetzen den etengabeko mehatxuarengatik, adituen aurreikuspenen arabera, denbora luzean mantenduko dena.

Era berean, ez dira ahaztu behar Espainian jardun izan duten gainerako talde terroristak, hala nola GRAPO, GAL, TLL, EGPGC, etab. Izan ere, bai ezker muturreko erakundeak, bai eskuin muturrekoak, alegia, bai inspirazio nazionalista dutenak, bai beste edozer orientazio dutenak Oroimen Zentroan islatu behar dira, eta haien biktimak aintzatetsi egin behar dira. Beraz, Oroimen Zentroak dimentsio historiko bat izan behar du, eta terrorismoak burututako gertakari tragikoak oroitzeko premian oinarrituko da; baina oinarri historiko horrek ere balio behar du Memorialak lortu nahi duen hezkuntza-dimentsioaren alde egiteko. Hezkuntza-dimentsio horren helburua da iragana gizarteratzea, giza eskubideen eta indarkeria gaitzestearen aldeko konpromiso-jarrera sustatzeko, bereziki gazteen artean.

Memorialaren bokazio historikoa eta hezkuntzazkoa bateragarria izan behar da museoaren dimentsio emozionalarekin. Adituen Batzordeak egindako txostenean honako hau nabarmentzen zen: “Oroimen Zentro bat oroimena ezagutzeko toki bat da, eta bisitariari, alde batetik, egintzen gaineko ezagutza eta horren esanahiaren gaineko informazioa eman behar dio; eta bestetik, hausnarketarako toki bat izan behar da, kontatzen den sufrimenduaren esperientzia nolabait partekatzera, eta era berean, sufrimendu hori sortu zuen terrorismoari aurre egitera eraman gaitzan”.

Txosten horrek honako hau eransten du: “Oroimen Zentro batean historia eta oroimena islatu behar dira, gertakariak ahalik eta zehaztasunik handienarekin berreraikitzeko eta iraganak emandako esanahi morala orainaldira ekartzeko. Ondorioz, Terrorismoaren Biktimen  Oroimen Zentro honetan terrorismoaren kontaketa bat egingo da, biktimizazioa sortu zuela azalduko da, eta terrorismoa ahalbidetu zutenen erantzukizunez galdegingo da, hura errepikatu dadin saihesteko”.

FCMVTren berezitasun nagusia da Europako terrorismoaren biktimei zuzendutako lehen oroimen-zentroa eta munduan existitzen diren gutxien arteko bat dela. Berezitasun hori dela eta, terrorismoaren biktimei buruzko beste erakunde batzuekin harremanak estutu behar izan dira, esaterako, New Yorkeko 9/11 Memorialarekin; baina baita bereziki terrorismoari buruzkoak ez diren baina giza eskubideen beste urraketa larri batzuei buruzkoak direnekin ere.

Oroimen Zentroak, bere zereginen artean, antzeko helburuak dituzten entitateekin ere lankidetzan jardun behar du, terrorismoaren biktimak aintzatesteko, indarkeria deslegitimatzeko, giza eskubideak berresteko eta terrorismoa prebenitzeko.

Etorkizuneko behin betiko erakusketarako lehenengo urratsak egiten hasi dira. Erakusketa horretan ETA banda terroristak 1996 eta 1997 artean, 532 egunetan, José Antonio Ortega Lara bahituta izan zuen gelaxkaren kopia nabarmenduko da eskala errealean. Guardia Zibilak askatu zuen espetxe-funtzionarioaren “ziega” Arrasateko (Gipuzkoako) eraikin industrial baten hiru tonako makina baten azpian ezkutatzen zen, eta gela nazkagarri, heze eta leihorik gabekoa zen. Luzeran 3 metro, zabaleran 2,5 metro eta barruko altuera maximoan 1,8 metroko dimentsioak zituen.

Ortega Lararen gatibualdiko tokiaren erreplikak ahalik eta errealismorik handiena izango du. Beirazko sabai baten bidez, bisitariek goitik ikusi ahalko dute ETAk Ortega Lara bere borondatearen aurka eta indarrak agortzeraino bahituta izan zuen zuloaren gordintasuna. Etengabeko erakusketak beste lau atal ere eskainiko ditu. Atal bat indarkeria testuinguruan jartzeari buruzkoa izango da, eta beste bat, Espainiako eta munduko terrorismoari buruzkoa. Gainera, atentatu jihadista ezagunenen gaineko informazioa jasoko da, esaterako, New Yorkeko irailaren 11ko atentatuen gainekoa. Era berean, nabarmenduko da terroristak nola jardun zuten eta beren biktimak nola estigmatizatu zituzten. Eta gainera, poliziak, epaileek, herritarrek eta politikak emandako erantzunari buruzko espazio bat ere izango da. Erakusketa finkoak kartelak jasoko ditu, mehatxuen eta manifestazioen irudi eta soinu errealekin, eta horiekin batera, biktimen lekukotzak ere izango dira.

Museoa diseinatzeko, erreferentzia modura beste herrialde batzuetan terrorismoarekin edo Holokaustoarekin loturik dauden museoak edo oroimen-tokiak hartu dituzte Oroimen Zentroko langileek. Baita Espainian beste helburu batzuk lantzen dituzten museoak ere, beti ere Vitoria-Gasteizko eraikinaren antzeko ezaugarri arkitektonikoak badituzte, 3.500 metro karratu baititu. Horrela, hainbat bisitaldi egin dira Museo de las Peregrinaciones de Santiago de Compostela museora, Frantziako, Belgikako, Holandako eta Alemaniako Holokaustoaren oroimenezko zentroetara, eta Ipar Irlandako gatazkako bando ezberdinen memorialetara. Benetako ikaskuntza izan da, eta horri esker, edukiak hautatu dira eta ikusi da maila pedagogikoan nola lan egiten den, ikasleekin bisitaldiak eta lantegiak egin ahal izateko. Izan ere, maila pedagogikoa lantzea funtsezkoa da terrorismoaren diskurtso legitimatzailea neutralizatzeko.

Back To Top